X
تبلیغات
کبوتر ایرانی‌ در کانادا
جهت ایجاد رابطه با تمامی‌ دوستداران کبوتر
با درود بر تمامی دوستان عزیز. در قسمت دوم مبحث ژنتیک کبوتر به انواع طرح ها،  رنگ چشم و رنگ قرمز یا سرخ مغلوب  می‌‌پردازیم.  برای بهتر فهمیدن قرمز مغلوب باید اول به طرح‌ها بپردازیم.  آشنائی با  طرح ها و رنگ چشم  در شناسائی بهتر کبوتر‌هایمان و پی‌ بردن به اصالت آنها کمک خواهد کرد.  بوده  و هستند دوستانی که همواره از اینکه مثلا کبوتر سبز آنها جوجه های زاغ میدهد شاکی‌ هستند و یا هرگز از سرور نمیتواند سرور بکشند. این مسائل با دانستن کمی‌ علم ژنتیک براحتی حل میشود و اگر دوستان زحمت این را بخود بدهند که هر یافته‌ای را در مورد کبوتران خوبشان (فقط و فقط کبوتران خوبشان و نه هر کبوتری) پیدا میکنند یاد داشت کنند و این را بصورت یک عادت مثبت در خود پرورش بدهند، پس از چندین نسل  کبوتران اصیل آنها دارای شناسنامه خواهند بود. این کار را کبوتر بازان قدیمی‌ نیز بطور غیر علمی‌ انجام میداده اند اما روشی‌ که آنها اجرا می‌کرده اند فقط محدود به یک یا دو رنگ مختلف می‌ شده است. کبوتر‌های سفید کاکلی رحمان خان نمونه بارز عرض بنده هستند.  با شنیدن اسم رحمان خان و دیدن رنگ سفید و کاکل بطور اتوماتیک شناسنامه این کبوتر باز میشود و شما میدانید که این کبوتر پشت در پشت سفید است، داری قدرت پرش عالی‌ است و غیره و غیره ... این یک نوع شناسنامه سنتی است که دهان به دهان چرخیده است. حال اگر شما این شناسنامه را بصورت کتبی‌ داشته باشید و بصورت سند ارائه بدهید، نه یک قدم  صد قدم از دیگران جلو تر خواهید بود. 

 

طرح‌های کبوتر (Patterns):

کبوتر‌ها بطور عمومی داری چهار طرح میباشند. این طرح‌ها هیچ ربطی‌ به رنگ آنها ندارند.  این طرح‌ها در تمام رنگ‌ها وجود دارند حتی اگر ما نتوانیم آنها را ببینیم. مثلا یک سفید مهر را در نظر بگیرید ، اینطور بنظر میاید که شامل هیچ کدام از این طرح‌ها نمی‌شود، اما به محض اینکه آن را با یک سبز استاندارد جفت کنید با دیدن جوجه‌ها متوجه خواهید شد که چه طرحی را داراست.  طرح‌های مختلف عبارتند از بدون خط (barless) با علامت ژنتیکی‌ c, خط دار (bar) با علامت ژنتیکی‌ +، شطرنجی‌ یا طرح زاغ سبز (checker) با علامت ژنتیکی‌ C, و طرح زاغ سبز پر که دست پر‌ها و دم آن کمی‌ روشن تر است (t-pattern Checker) با علامت C.  پس علایم طرح‌ها اینها هستند:

c ، + ، C ، CT .

دوستان توجه داشته باشید که رنگ های یک دست  مثل زاغ ذغالی (spread) جز این طرح‌ها نیستند، زیرا که این ژن بروی قسمت دیگری از کوروموزم می‌نشیند.  

دوستان عزیز، عکس‌های زیر نمونه هایی از این چهار طرح هستند که برای تفهیم راحتتر از رنگ استاندارد (سبز) آورده شده اند.  همانطور که قبلا عرض کردم این‌ها فقط طرح هستند و هیچ ربطی‌ به رنگ ندارند و هر چهار طرح را بر روی هر سه رنگ اصلی‌ می‌توان پیدا کرد. 

                          

 طرح زاغ سبز پر،CT     زاغ سبز با طرح واضح،C      سبز خط دار، +         سبز بدون خط، c 

 

 از چپ براست نشانگر بیشتر مغلوب بودن میباشد. یعنی‌ سبز بی‌ خط مغلوب سبز خط دار و سبز خط دار مغلوب زاغ سبز و زاغ سبز مغلوب زاغ سبز پر است.  طرح زاغ سبز دارای ۲ آلل نوع دیگر با ترکیب‌های پر تر میباشد که مهم نیستند و برای راحت تر کردن مبحث به آنها نمیپردازیم. 

پس به این ترتیب اگر ما یک کبوتر از رده پایینتر (سمت چپ) که هموزایگوت* Homozygous است را با یک کبوتر هموزایگوت از رده بالاتر (سمت راست) تنگ کنیم تمام جوجه‌ها طرح بالاتر (سمت راست) میشوند که هتروزایگوس* Hetrozygous طرح پائین تر (سمت چپ) خواهند بود و از انجایی که این طرح‌ها به جنسیت بستگی ندارند، اگر ما دو تا هتروزایگوس حاصل از این پیوند را با یک طرح  را با هم جفت کنیم، ۲۵% جوجه هموزایگوت با طرح بالاتر و ۵۰% جوجه‌ها طرح بالاتر و هتروزایگوس و ۲۵% بقیه طرح پایینتر و هموزایگوت خواهند شد.  به مثال زیر توجه کنید: 

کبوتر خط دار هتروزایگوس برای تولید بدون خط X کبوتر خط دار هتروزایگوس برای تولید بدون خط =

۲۵%هموزایگوت خط دار، ۵۰% هتروزایگوس خط دار حامل ژن بدون خط و ۲۵% هموزایگوت بدون خط  

توضیحات:

*هموزایگوت  Homozygous = حیوانات بطور عموم ۲ کپی‌ از هر ژن دارند که یکی‌ را از پدر و دیگری را از مادر به ارث میبرند. اگر این ۲ ژن شبیه یکدیگر باشند به حیوان حامل آنها هموزایگوت میگویند. مانند وقتی‌ که ۲ ژن غالب در کنار یکدیگر و یا ۲ ژن مغلوب در کنار یکدیگر قرار میگیرند. 

*هتروزایگوس Hetrozygous = اگر این ۲ ژن متفاوت باشند حیوان حامل آن ژن‌ها را هتروزایگوس میگویند. معمولا یکی‌ از ژن‌ها نرمال و دیگری جهش آن ژن میباشد.

پس فراموش نکنیم که:

۱- تمام کبوتر‌ها حامل یکی‌ از این طرح‌ها هستند. بعضی‌ وقت‌ها امکان دارد که ما به خاطر جهش‌های ژنتیکی‌ دیگر موفق به دیدن آنها نشویم اما ۱۰۰% وجود دارند. مثلا اگر ما یک سفید مهر مغلوب داشته باشیم هرگز طرح مخفی‌ شده را نمیتوانیم ببینیم، اما اگر آنرا با یک سبز استاندارد جفت کنیم. در جوجه‌ها طرح مخفی‌ بروز خواهد کرد مگر اینکه طرح مزبور سبز بدون خط باشد که باید جوجه‌های حاصل سری اول را با یکدیگر جفت کنیم تا طرح جّد مشخص گردد (همخون تن کردن از نظر بنده رّد است اما در علم ژنتیک از آن استفاده‌های بسیاری میشود). 

۲- طرح  به جنسیت ربطی‌ ندارد.  یعنی‌ هم نر و هم ماده میتواند هموزایگوت یا هتروزایگوت هر طرحی باشند. 

۳- طرح ربطی‌ به رنگ ندارد و بطور جدا از رنگ به کبوتر ارث می‌رسد.

۴- رنگ پخش یا یکدست spread مانند زاغ ذغالی و یا سرخ و سفید مهر جز طرح‌ها نیست و بر روی کوروموزوم متفاوتی پیدا میشود (در مباحث بعدی توضیح خواهم داد). 

در زیر نمونه‌های بیشتری از طرح‌های مختلف که تحت تأثیر متغییر‌های دیگر قرار گرفته اند را برای شما آورده‌ام.  این متغییر‌ها چهار طرح اصلی‌ را پوشانده اند و به همین دلیل ما نمیتوانیم آنها را ببینیم.

 

 

رنگ قرمز مغلوب (Recessive Red):

در مبحث قبل به انواع رنگ‌های اصلی‌ پرداختیم و آنها را به سه رنگ دانه اصلی‌ تقسیم کردیم که به ترتیب غالب بودن عبارتند از قرمز (Ash Red), سبز/سیاه (Blue/ Black), و قهوه‌ای (Brown). دکتر هلندر Dr Hollander در کتاب خود، "کبوتر" رنگ قرمز را به دو گروه تقسیم می‌کند. ۱- قرمزی که غالب است و به جنسیت بستگی دارد و قرمزی که مغلوب است و به جنسیت بستگی ندارد. در مبحث یک به نوع اول پرداختیم. گفتیم وقتی که علاوه بر ژن رنگ دانه بعضی‌ وقت‌ها ما با یک یا دو نوع متغییر دیگر نیز سر و کار خواهیم داشت که ژن پخش یا یک دست (Spread) که حاصل آن کبوتر‌های یک رنگ است، یکی‌ از آنهاست. گفتیم که این ژن به اینصورت عمل می‌کند که رنگ روی خط‌های یا خط دم کبوتر را گرفته و در تمام پر‌های کبوتر بطور یکسان پخش می‌کند که حاصل آن کبوترانی یک رنگ میباشد. از انجائیکه ژن قرمز مغلوب یک ژن اپیستاتیک (Epistatic) میباشد تمامی خصوصیات جهش‌ها ، طرح های دیگر و ژن های تغییر دهنده دیگر را مخفی‌ می‌کند.  این بدین معناست که این ژن مثل ژن یک دست عمل میکند. به این مثال توجه کنید: طرح پیس مسجدی نسبت به طرح پیس بدون خط غالب میباشد. هر دوی این ژن‌ها روی یک کوروموزم هستند و آلل یک دیگر میباشند. در حقیقت جانشین یکدیگر میباشند. حال کبوتری که حامل یک ژن پیس خط دار و یک ژن پیس بدون خط باشد بصورت پیس خط دار دیده میشود. حالا اگر همین پرنده حامل دو ژن قرمز مغلوب باشد ما آن را بصورت قرمز یا سرخ پر رنگ میبینیم. بهمین ترتیب اگر مثلا کبوتر قهوه‌ای یا زاغ ذغالی یا زاغ سبز ما حامل دو ژن قرمز مغلوب باشد ما آنرا بصورت قرمز غلیظ میبینیم. 

دقیقا مثل اینست که سه نفر که ژاکت‌های قرمز پوشیده اند را در کنار یکدیگر قرار بدهیم. در نظر بگیرید که نفر اول پیراهن سیاه نفر دوم پیراهن سفید و نفر سوم بدون پیراهن باشد. آیا ما میتوانیم زیر ژاکت‌ها را ببینیم؟  خیر، تنها چیزی که ما می بینیم سه نفر با ژاکت‌های قرمز هستند.  قرمز مغلوب نیز دقیقا همینطور عمل می‌کند. اما با اینحال این ژن نیز بازنده بعضی‌ جهش‌های دیگر میشود، یعنی‌ ژن‌هایی هستند که نسبت به این ژن اپیستاتیک هستند. مثل ژن سفید مغلوب. یک سفید مهر میتواند قرمز مغلوب در باطن باشد. بعضی‌ وقت‌ها ژن‌های هستند که اگر آنها را به قرمز مغلوب مخلوط کنیم رنگ هایی قابل رؤیت  بوجود خواهیم آورد. مثلا اگر سرور را با آن ترکیب کنیم سرور کمرنگی خواهیم داشت که دارای خال‌های پر رنگ میباشد که به آنها سرور زرد (Deroy) می‌گویند. اگر زرد (قرمز کمرنگ) را با آن جفت کنیم تمام جوجه‌ها زرد مغلوب خواهند شد. 

بنابرین اگر که میخواهید تعداد زیادی قرمز مغلوب در گنجه تان وجود داشته باشد، شما باید حداقل دو قرمز مغلوب داشته باشید. اگر فقط یک قرمز دارید هیچگاه موفق به ازدیاد آن نخواهید شد مگر اینکه آن را با جوجه ‌اش جفت کنید و یا جوجه‌هایش را بایکدیگر جفت کنید.

 

عکس‌های زیر نمونه هایی از قرمز مغلوب هستند.

 

رنگ چشم:

برای یاد گیری بهتر رنگ چشم یک بار دیگر مباحث قبلی‌ را بطور خلاصه مرور می‌کنیم.  ما میدانیم که ۳ رگدانه اصلی‌ بترتیب غالب بودن، قرمز، سبز/ سیاه، و قهوه ای وجود دارند.  هر کبوتر نر حامل ۲ ژن رنگ و هر کبوتر ماده حامل یک ژن رنگ و یک آلل خالی‌ برای رنگ پر میباشند. ژن رنگ پر به جنسیت بستگی دارد.  میدانیم که چهار طرح داریم که بترتیب غالب بودن عبارتند از ۱-طرح زاغ سبز پر ۲-طرح زاغ سبز معمولی ۳- سبز خط دار ۴-سبز بدون خط.  هر کبوتر بدون اهمیت داشتن جنسیت دارای دو آلل طرح میباشد که به جنسیت ربطی‌ ندارند. و همچنین طرح به رنگ کبوتر بستگی ندارد زیرا که در ۲ نقطه (locus) مختلف کوروموزم قرار گرفته اند.

قدرت بینایی:

قدرت بینایی کبوتر از انسان بهتر است. کبوتر علاوه بر نور هایی که ما میتونیم ببینیم قادر به دیدن نور ماورأ ی بنفش نیز میباشد.  در طول روز کبوتر میتواند ستارگان را ببیند اما با تاریک شدن هوا قدرت بینایی آن از انسان کمتر میشود. در طعبیت برای اینکه از دست حیوانات شکار چی‌ در امان باشد باید چشم‌هایش را باز نگاه دارد. قرار گرفتن چشم  ها در دو طرف سر به آن توانایی بینایی ۳۴۰ درجه میدهد و برای اینکه بتواند با سرعت و بدون مشکل پرواز کند قدرت تحلیل و تجزیه تصاویر توسط مغز آن ۳ برابر انسان میباشد.  اگر یک کبوتر یک فیلم سینمایی را تماشا کند ۲۴ فریم عکس یا تصویر در یک ثانیه برای او بمانند تماشای اسلاید برای ماست. او حداقل به ۷۵ فریم عکس احتیاج دارد تا مغزش بتواند فیلم را به تصویر بکشد. بهمین دلیل است که کبوتران از اتومبیل در حال حرکت به سرعت فرار نمیکنند یا هنگامی که قوش به او حمله می‌کند تا آخرین لحظه به پرواز عادی خودش ادامه میدهد. به نظر او اینها آهسته تر از اینکه هستند می‌رسد.

رنگ چشم کبوتر:

مطابق نوشته‌های دکتر هلندر، کبوتر‌ها دارای سه رنگ چشم هستند. زرد، سفید و سیاه.  زرد و سفید تنها رنگ‌های هستند که روی قرنیه  دیده میشوند.  این دو رنگ رنگ‌های اصلی‌ چشم کبوتر هستند. دقیقا بمانند طرح، کبوتر حامل دو آلل رنگ چشم میباشد که زرد بر سفید غالب است.  بر خلاف رنگ پر ، رنگ چشم به جنسیت بستگی ندارد و ما نمیتوانیم با دیدن رنگ چشم جنسیت جوجه‌ها را پیش بینی‌ کنیم.

رنگ های زرد و سفید:

رنگ زرد که بعضی‌ وقت‌ها به آن نارنجی یا قرمز نیز گفته میشود، بستگی به رگ‌های خونی داخل قرنیه دارد. همچنین رنگ سفید  که بعضی‌ وقت‌ها بصورت صورتی‌، خاکستری یا آبی دیده میشود نیز به تعداد رگ‌های خونی قرنیه بستگی دارد.  مطابق گفته‌های دکتر هلندر، کبوتر وحشی فقط داری رنگ چشم نارنجی یا قرمز میباشد. از طرفی‌ دیگر رنگ چشم سفید فقط و فقط به کبوتر اهلی تعلق دارد. بعضی‌ نژاد‌ها هرگز با چشمان زرد پیدا نمیشوند مگر اینکه با نژاد‌های دیگر ترکیب شده باشند.  عکس‌های زیر نمونه هایی از رنگ چشم زرد میباشند که اگر دقت کنید قسمت داخلی‌ قرنیه زرد است و مویرگ‌های خونی به خوبی‌ در قسمت خارجی‌ دیده میشوند.

و عکس‌های زیر نمونه هایی از رنگ چشم سفید میباشند که اگر باز هم دقت کنید قسمت داخلی‌ قرنیه سفید است و مویرگ‌های خونی به خوبی‌ در قسمت خارجی‌ دیده میشوند.

رنگ سیاه:

همانند رنگ سفید یکدست یا زاغ یکدست (spread) که رنگ اصلی‌ پر‌های کبوتر را مخفی‌ می‌کند، رنگ چشم سیاه رنگ اصلی‌ شناخته نمی‌شود و یک متغیر به حساب میاید.  کبوترانی که رنگ چشم سیاه دارند هماند بقیه کبوتران حامل دو ژن رنگ چشم هستند که ما قادر به دیدن آنها نیستیم. و دلیل آن اینست که این متغیر هر دوی آنها را از نظر ژنتیکی‌ خاموش کرده است.  کبوتران سفید مهر مغلوب را درنظر بگیرید، اکثرا داری چشمان سیاه، پر‌های سفید، نوک‌های سفید، گوشت و ناخن‌های سفید هستند. اینها هم مثل چشم‌های سیاه توسط متغیر‌های دیگر خاموش شده اند که ما به ظاهر همه چیز را سفید میبینیم. اما ما میدانیم که زیر این پر‌های سفید رنگ اصلی‌ کبوتر نیز تولید میشود و وجود دارد. به همین دلیل است که سفید جز رنگ‌ها نیست و فقط یک متغیر است.  و دوباره بهمین دلیل است که هر کبوتری دو ژن از سه ژن رنگ و دو ژن از چهار ژن طرح را به همراه دارد. پس رنگ چشم سیاه دو رنگ دیگر را مخفی‌ می‌کند و خود را نشان میدهد. 

رنگ زال (albino):

زال یا صورتی‌ وقتی‌ به وجود میاید که کبوتر تولید کننده‌ رنگدانه های بدنش را بخاطر یک جهش ژنتیکی‌ از دست داده باشد.  نه فقط چشم‌ها بلکه تمامی بدن بصورت صورتی‌ با پر‌های سفید دیده میشوند.  ما آن را به این دلیل صورتی‌ میبینیم که چون رنگ دانه‌ای وجود ندارد که نور را منعکس کند نور از طریق مویرگ‌ها و بافت‌های خونی انعکاس پیدا می‌کند .  زال یک ژن مغلوب است که فقط در مرحله هوموزایگوت خود را نشان میدهد و میتواند در چندین نسل بدون بروز خود سفر کند و فقط وقتی‌ خود را نشان میدهد که دو کبوتر حامل آن با هم جفت شوند و هردو ژن‌های زال خود را ارائه بدهند.  پس برای تولید زال ما به نر و ماده حامل ژن زال که خود زال نیستند (هتروزایگوت) و یا نر و ماده زال (هوموزایگوت) احتیاج داریم.  زال در کبوتران ایرانی بندرت دیده میشود اما دوستانی که کبوتر‌های مسافتی دارند با آن به کرات مواجه میشوند. 

رنگ‌های دیگر:

قرمز، صورتی‌، سفید، نارنجی، زرد، سیاه رنگ هایی هستند که ما میتوانیم آنها را به راحتی‌ توضیح بدهیم. اما رنگ های سبز یا آبی یا قهوه‌ای پر رنگ چطور میشوند؟  فراموش نکنیم که جهش‌های ژنتیکی‌ همیشه در حال وقوع هستند و دانشمندان هنوز نتوانسته اند توضیحی برای آنها پیدا کنند و یا تحقیقات کافی‌ بر روی آنها انجام نداده اند.  این رنگ‌ها میتواند متغیر‌های جدید یا جهش‌های جدید رنگ‌های سفید یا زرد باشند.

توضیح ژنتیکی‌ برای رنگ چشم و نتایج ممکنه:

آیا چشم زرد یا سفید نسبت به سیاه غالب هستند؟ از انجایکه سیاه رنگ چشم نیست و فقط متغیر است جواب خیر میباشد.  وقتی‌ که رنگدانه‌های چشمی در سطح داخلی‌ وجود بداشته باشند رنگ سیاه خود را بروز میدهد. اما ما میدانیم که هر دو آلل رنگ در زیر آن وجود دارند که وقتی‌ آنرا با یک کبوتر چا هّی جفت کنیم آن رنگ در جوجه‌ها بروز می‌کند.  

در زیر برای درک بهتر مثال‌های مختلفی‌ از ترکیب‌های ممکنه آورده شده است. اگر ما به پیشینه رنگ چشم در کبوترانمان واقف باشیم براحتی میتوانیم رنگ چشم جوجه‌ها را قبل از تولد حدس بزنیم. 

۱- چشم زرد هموزایگوت X چشم زرد هموزایگوت = همه جوجه‌ها چشم زرد هموزایگوت خواهند شد.

۲- چشم زرد هموزایگوت X چشم زرد هتروزایگوت حامل ژن سفید = تمام جوجه‌ها چشم زرد خواهند شد اما ۵۰% آنها چشم زرد هموزایگوت و ۵۰% چشم زرد هتروزایگوت حامل ژن سفید خواهند شد.

۳- چشم زرد هموزایگوت X چشم سیاه =اگر جوجه‌ها رنگ چشمانشان را بروز بدهند تمام جوجه‌ها چشم زرد خواهند شد*.

*توضیح: در این مورد ما میدانیم که یکی‌ از دو جفت کبوتر چشم زرد است و میدانیم که کبوتر چشم سیاه در زیر داری یکی‌ از  ژن‌های سفید و یا زرد است. و چون زرد به سفید غالب است، اگر جوجه رنگ اصلی‌ چشم را نشان بدهد این رنگ یا زرد هموزایگوت است و یا زرد هتروزایگوت.

۴- چشم زرد هتروزایگوت x چشم زرد هتروزایگوت = ۲۵% جوجه‌ها چشم زرد هموزایگوت و ۵۰% چشم زرد هتروزایگوت حامل ژن چشم سفید، و ۲۵% چشم سفید هموزایگوت خواهند شد.

۵- چشم زرد هتروزایگوت x چشم سیاه = از این ترکیب ما میتوانیم انتظار هر رنگی‌ را داشته باشیم، حتی میتوانیم انتظار چشم تابتا یا چشم چغر را نیز داشته باشیم.

۶- چشم سفید هموزایگوت x چشم زرد هموزایگوت = تمام جوجه‌ها چشم زرد خواهند شد و ۱۰۰% آنها چشم زرد هتروزایگوت حامل ژن چشم سفید خواهند شد.

۷- چشم سفید هموزایگوت x چشم زرد هتروزایگوت حامل سفید = ۵۰% هتروزایگوت زرد حامل سفید و ۵۰% چشم سفید هموزایگوت خواهند شد.

۸- چشم سفید هموزایگوت x چشم سیاه = از این ترکیب ما میتوانیم انتظار هر رنگی‌ را داشته باشیم، حتی میتوانیم انتظار چشم تابتا یا چشم چغر را نیز داشته باشیم. 

۹- چیزی به اسم چشم سفید هتروزایگوت وجود ندارد. چشم سفید فقط در مرحله هموزایگوت وجود دارد.

 

 رنگ و قدرت پرواز:

با اینکه در خیلی‌ از وبلاگ‌ها دیده‌ام که دوستان نظراتی در مورد رنگ کبوتر یا رنگ چشم کبوتر داده اند که مثلا رنگ سفید بهتر از زرد است یا پا‌های سیاه از سفید بهتر است یا نوک سفید را به سیاه و یا برعکس ترجیح میدهند، اما هیچ کدام از این نظرات پشتوانه علمی‌ ندارند. این نظرات برمیگردند به تجربیایت شخصی‌ یک عشق باز و میتواند برای یک عشق باز صحت داشته باشد و برای عشق باز دیگر بر عکس باشد. از نظر علمی‌ ژن های رنگ چشم، رنگ پوست، رنگ پر، و یا طرح‌های مختلف بر روی کوروموزم‌های دیگری به غیر از کوروموزم‌های هوش یا جهت یابی‌ (سؤ) مینشینند و هیچ ربطی‌ به یکدیگر ندارند. به همین دلیل مطلبی را که در مورد خواندن چشم کبوتر‌های مسافتی (EYE SIGN) به در خواست یکی‌ از دوستان ترجمه کردم هیچ پایه و اساس علمی‌ ندارد.  این تجربیات شخصی‌ با اینکه پایه علمی‌ ندارند اما مردود نیستند.  اثبات آنها کار سهلی نیست ولی‌ ردّ آنها نیز بدور از انصاف است.

این مطلب ادامه دارد.

 

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و پنجم خرداد 1389ساعت 15:30  توسط حمید  | 

با سلام مجدد به خدمت تمامی‌ دوستان و دوستداران این سرگرمی باستانی. هدف من امروز آغاز یک سری مقالات آموزشی در مورد ژنتیک کبوتر میباشد. من در این مقالات سعی‌ خواهم کرد که با زبانی ساده و قابل فهم، دوستان را با ژنتیک کبوتر اشنا کنم. این آشنایی به شما در راه اصلاح نژاد و حرکت بسوی آنچه که انتظار شما از یک کبوتر است کمک خواهد کرد.

مهمترین مساله  در جوجه کشی‌ بوجود آوردن شکل و شمایل ظاهری مورد نظر می‌باشد. برای مثال کبوتر ایرانی‌ از نظر نژادی یک سری خصوصیات فیزیکی‌ که معرفه این نژاد است را دارا میباشد. این خصوصیات ظاهری و ژنتیکی‌ هستند که متمایز کننده نژاد‌های مختلف از یکدیگر میشوند. خوشبختانه علم ژنتیک تا به حدی پیشرفت کرده که امروزه ما قادر خواهیم بود که کبوتر مورد علاقه خودمان را به راحتی‌ بوجود بیاوریم. این همان چیزیست که به مهندسی‌ ژنتیک معروف است. مبحث ژنتیک در مورد جاندارن مختلف متفاوت است. کبوتر با مرغ، یا قناری یا فینچ و یا اسب از نظر ژنتیکی متفاوت هستند. و اگر شباهتی وجود داشته باشد بسیار محدود خواهد بود.

کبوتر وحشی یا چاهی  (Wild -Type   یا Columba Livia  ):

در مطالعات ژنتیکی کبوتر، همانند بقیه مطالعات ژنتیکی مبنا تمام تحقیقات بر یک استاندارد گذاشته شده است.  در بیولوژی استاندارد هر جاندار آن است که برای اولین بار پیدا شده باشد.  کبوتر وحشی یا چاهی معرف این استاندارد است و تمامی نژاد‌های کبوتر با این کبوتر مقایسه خواهند شد. . این کبوتر هائ چاهی که اجداد کبوتر‌های امروزی هستند در تمام دنیا یافت می شوند. رنگ آنها خاکستری روشن است که دارای دو خط سیاه بر روی بالهایشان و یک خط سیاه بر روی انتهای دمشان هستند. در زبان فارسی اصطلاحا به آن سبز و در زبان انگلیسی‌ آبی میگویند. در مباحث علمی‌ نیز از آن به رنگ آبی یاد میشود. با اینکه این پرنده در تمام نقاط دنیا کم و بیش یافت میشود با اینحال تفاوت‌های کوچکی بین آنها وجود دارد. مثلا بعضی‌ از آنها دارای دور چشم قرمز به جای دور چشم خاکستری هستند. بعضی‌‌ها دارای رنگ خاکستری تیر ه تر از بقیه هستند. بعضی‌‌ها دارای پشت کمر روشن تر هستند.  بعضی‌‌ها در جوجگی دارای پا هایی تیر ه و بعضی‌ دارای پا هایی روشن هستند. همچنین صدا‌ها و اندازه‌های آنها متفاوت می‌باشد. حالا ما کدام یکی‌ را مبنای بحث ژنتیک مان باید قرار بدهیم؟ جواب ساده است. هر کدام که در دسترس بود. در بیولوژی مدرن به علت اینکه از اروپا آغاز شده است آن کبوتر چاهیی را انتخاب کرده اند که دارای چشمانی قرمز، رنگ خاکستری روشن، و جثه‌ای متوسط میباشد. دقیقا همان چیزی که در ایران و اروپا یافت میشود.

هر نوع تغییر ژنتیکی‌ یا جهش در کبوتر با کبوتر چاهی مقایسه و توضیح داده میشود. برای مثال کبوتر چاهی کاکل ندارد. در یک مقطع زمانی‌ و مکانی یک جهش (تغییر) صورت گرفته است که باعث شده است که بعضی‌ پر‌های پشت سر کبوتر بصورت برعکس بسمت بالا بیایند. این جهش ژنتیکی‌ توضیح داده شده و به آن یک علامت ژنتیکی‌ داده شده است که در مورد کاکل (cr) میباشد. وقتی‌ که میگوییم "توضیح" داده شده است این بدان معنا نیست که شخصی‌ آمده و گفته که کاکل یک سری پر‌های بر عکس پشت سر هستند. بلکه منظور ما اینست که شخصی‌ یک سری جوجه کشی‌ در جهت شناخت چگونگی‌ به ارث رسیدن کاکل انجام داده است.  با جفت کردن این کبوتر کاکل دار با یک کبوتر چاهی دیده شد که تمامی جوجه‌ها بدون کاکل در آمدند که به آنها نسل F۱ گفتند. و وقتی‌ که برادر و خواهر‌های نسل F۱ با هم جفت شدند حاصل هم با کاکل و هم بی‌ کاکل بود. در مراحل بعدی آزمایش این جهش با بررسی تعداد کاکل دار و بی‌ کاکل به این نتیجه رسیدند که کاکل یک "ژن مغلوب میباشد که به جنسییت بستگی ندارد" ( Autosomal Recessive Gene).

در مثالی دیگر رنگ قرمز که یک جهش دیگر نسبت به استاندارد ما می‌باشد توضیح داده شده است. این رنگ ژن غالب "نسبت به کبوتر چاهی" می‌باشد و همچنین با جنسیت در ارتباط است (sex Linked). همانطور که متوجه شدید در تمامی موارد ما مبنائ مقایسه خود را بر کبوتر چاهی می‌گذاریم. از آنجایی که اکثر ما‌ها به کبوتر چاهی دسترسی‌ نداریم، میتوانیم کبوتر سبز مسافتی و یا سبز معمولی را انتخاب کنیم که نزدیکترین به کبوتر چاهی هستند. در اکثر موارد ما به کبوتر چاهی یا سبز به طور عملی‌ احتیاجی نداریم. اما مواردی هست که میخواهیم بدانیم که کبوتر ما دارای چه ژن هایی می‌باشد که آن را با کبوتر سبز جفت می‌کنیم. مثلا در یک مورد من می‌خواستم بدانم که آیا کبوتر زاغی که به من هدیه شده بود حامل ۲ ژن (homozygous) یا ۱ ژن (heterozygous) بود که از آن زاغ (spread)بکشم. تنها چیزی که من به آن احتیاج داشتم یک سبز بود که، فرقی‌ نمیکرد که این سبز خط دار میبود یا نه و حتی فرقی‌ نمیکرد که قرمز یا قهوه ای بود چون هدف من فقط بدست آوردن "طرح" زاغ‌سبز بود نه رنگ. 

همیشه باید این مهم را بخاطر داشته باشید که کبوتر چاهی استاندارد ما در برابر کبوتر هأیست که ما به بررسی می‌پردازیم. علامت ژنتیکی‌ کبوتر چاهی (+) است و به این علت این علامت به آن داده شده که ما نمی‌دانیم این کبوتر از چه چیز هایی بوجود آماده است. ما فقط وقتی‌ که جهش یا تغییر نسبت به کبوتر را چاهی می‌ بینیم قادر به آزمایش خواهیم بود . بعضی‌ وقت‌ها بعضی‌ نقاط (locus) بر روی کورومزم کبوتر نسبت به جهش ژنتیکی‌ بنظر میرسند که بیشتر قابل رویت باشند (یعنی‌ تأثیرات جهش ژنتیکی‌ قابل رویت می‌باشد). نقطه یا مکانی (locus) که روی کوروموزم جنسیت جایی که ژن جهش سرور قرار دارد یکی‌ از این نقاط است که ما میتوانیم براحتی نتیجه آن را که رنگ سرور است ببینیم. ممکن است که بر روی دیگر کوروموزم‌ها نقاط دیگری هم وجود داشته باشند که مثلا تغییر در آنزیم‌ها یا گروه خونی متفاوت یا قدرت جوجه دهی‌ بوجود بیاورند که برای یک کبوتر باز به آنصورت مهم نیستند و فقط در آزمایشگاه مورد مطالعه قرار میگیرند. 

در یک جمع بندی کلی‌ به این نتیجه رسیدیم که تمامی‌ نژاد‌های کبوتر و جهش‌های ژنتیکی‌ آنها با کبوتر چاهی که استاندارد ماست مقایسه میشوند. اگر یک جهش فقط به یکی‌ از دو پرنده (نر یا ماده) برای نشان دادن خود احتیاج داشته باشد، آنرا جهش غالب مینامیم (مثل رنگ قرمز به رنگ سبز یا چاهی) واگر به هردوی آنها نیاز داشته باشد تا خود را بروز بدهد به آن جهش مغلوب میگوییم ( مثل کاکل).

 

 طبقه بندی کبوتر از نظر رنگ آمیزی (رنگدانه): 

کبوتر از نظر رنگدانه پرها (pigments) به ۳ رنگ اصلی‌ تقسیم میشود. قهوه ای، سیاه ( سبز، یا آبی)، و قرمز. بر خلاف آنچه که ما نامگذاری کرده ایم رنگ سبز و یا آبی اصلا وجود ندارد. سبز در حقیقت همان سیاه است که در اثر انعکاس نور خورشید از دور گردن کبوتر سبز به نظر می‌رسد. یا در قسمت بالها آبی بنظر می‌رسد.

 

                       سبز یا سیاه                                                            قهوه ای 

                                  قرمز

نکته مهم: در بعضی‌ از کبوتر‌ها مشخص کردن رنگ کبوتر که آیا قهوه‌ای یا قرمز است کار ساده‌ای نمیباشد. مخصوصاً کبوتر هایی که دارای زمینه سفید هستند. بهمین دلیل ما باید به دنبال نشانه‌های این رنگ‌ها بگردیم.  در دو عکس بالا اگر به دمهای این کبوتران دقت کنید، می‌بینید که قهوه‌ای دارای یک خط سرتاسری بر روی دمش است ،در حالیکه قرمز دارای دم یک رنگ و خاکستری است. در بعضی‌ موارد فقط از طریق جوجه کشی‌ میتوانیم رنگ کبوتر مورد نظر را پیدا کنیم.

حال ما باید فقط به یاد داشته باشیم که هروقت از سبز صحبت می‌کنیم منظورمان همان سیاه است. هر کبوتری که ما می‌‌بینیم حال چه می‌خواهد کبوتر نمایشی باشد ، چه کبوتر مسافتی باشد، و یا کبوتر پرشی باشد با یکی‌ از این رنگدانه‌ها رنگ شده اند.  این رنگها زمینه اولیه بقیه رنگ هایی هستند که از طریق جهش بوجود آمده اند.  هر سه این رنگ‌ها اشکال مختلف شیمیایی رنگدانه‌های پوستی‌ (melanin) هستند. این مساله حتی در مورد انسانها هم صدق می‌کند.  در انسانها رنگدانه‌های سیاه میتواند رنگ دانه‌های آبی تولید کنند، بهمین دلیل است که بعضی‌ ها رنگ چشم آبی دارند. در کبوتر وقتی‌ که رنگدانه در پر پخش میشود به جای اینکه در پر جمع شده باشد ما قادر به دیدن رنگ سیاه خواهیم بود. بهمین دلیل است که خط‌ های روی بال و روی دم کبوترسبز،  سیاه هستند.  همانطور که قبلا گفتیم رنگ سبز استاندارد ما برای مقایسه است. رنگ قهوه‌ای نسبت به رنگ سبز مغلوب می‌‌باشد. این بدین معناست که اگر شما یک سبز اصیل نر (homozygous) را با یک پیس مسجدی قهوه‌ای خالص (hemizygous) تن کنید، حاصل کار جوجه‌های سبز خواهد بود که، نر‌های این جوجه‌ها حامل ژن قهوه‌ای خواهند بود اما آنرا نشان نمیدهند (ژن قهوه‌ای نهفته).

قرمز جهش دوم ما بر روی کوروموزم رنگدانه میباشد. تفاوت قرمز با قهوه‌ای در اینست که قرمز رنگ غالب نسبت به سبز است.  از انجایکه قرمز غالب است، ما اینطور انتظار داریم که اگر یک سبز اصیل (homozygous) را با یک ماده قرمز (hemizygous) جفت کنیم، تمام جوجه‌های ما قرمز خواهد شد.  متأسفانه با اینکه منطقی‌ بنظر می‌رسد، اما اینطور نیست.  اتفاقی که می‌افتد اینست. تمامی جوجه‌های نر،  قرمز خواهند شد که حامل ژن سبز هستند و تمام جوجه‌های ماده،  سبز خواهند شد و این به این دلیل است که در جاییکه این جهش بر روی کوروموزم رنگ اتفاق افتاده یک ارتباط جنسیتی (sex link) نیز شکل گرفته است. یعنی رنگ حاصل به جنسیت بستگی دارد که آنرا در فصل‌های بعدی توضیح خواهم داد.  اکنون برای روشن شدن مطلب و اینکه چه اتفاقی خواهد افتاد وقتی‌ که این سه رنگ را با هما جفت کنیم، چند مثال میزنم. علامت X بمعنی‌ تن کردن است.
 
 
۱- نر قهوه‌ای x ماده سبز = تمامی پسر‌ها سبز و حامل ژن قهوه ای -----تمامی دختر‌ها قهوه ای
 
۲- نر سبز x ماده قهوه‌ای = تمامی پسر‌ها سبز و حامل ژن قهوه‌ای ----- تمامی دختر‌ها سبز
 
۳- نر سبز x ماده سبز = تمامی پسر‌ها سبز----- تمامی دختر‌ها سبز
 
۴- نر سبز x ماده قرمز = تمامی پسر‌ها قرمز حامل ژن سبز ----- تمامی دختر‌ها سبز
 
۵- نر قرمز x ماده سبز = تمامی پسر‌ها قرمز حامل ژن سبز ----- تمامی دختر‌ها قرمز
 
۶- نر قهوه‌ای x ماده قرمز = تمامی پسر‌ها قرمز حامل ژن قهوه‌ای ----- تمامی دختر‌ها قهوه ای
 
۷- نر قرمز x ماده قهوه‌ای = تمامی پسر‌ها قرمز و حامل ژن قهوه‌ای ----- تمامی‌ دختر‌ها قرمز
 
مسلما مثال‌های بالا همه راه‌های ممکن جفت کردن رنگ‌های متفاوت نیست.  اما حالا شما تصویری از آنچه که از جفت کردن دو رنگ مختلف  میتواند حاصل  بشود را در ذهن خود دارید. 
 
 
 

قرمز، (ash-red) با علامت علمی‌(  Ba):

رنگ‌های مختلف قرمز از رنگ‌های گمراه کننده هستند.  با اینکه اکثر آنها با هم شباهت دارند، اما از نظر ژنتیکی‌ متفاوت هستند. کبوتر بازانً به آنها اسامی مختلفی‌ داده اند که در بعضی‌ مواقع هیچ ارتباطی‌ با قرمز ندارند. اما ما نمیتوانیم آنها را مقصر بدانیم، زیرا که کبوتر بازی خیلی‌ قدیمی‌ تر از علم ژنتیک است.  من در اینجا برای سهولت مطلب سعی‌ خواهم کرد از اسامی و اصطلاحات ژنتیکی‌ استفاده کنم. 

اولا، ما میدانیم که آنچه را که ما قرمز می‌ نامیم شامل رنگها ی زرد، سرخ، سرخ آجری، و نوعی پیس می‌ باشد. کبوتر‌های اهلی قادر به تولید مثل رنگها ی غلیظ و تند مثل آبی، سبز، سرخ خونی یا زرد لیموی نیستند، با اینکه این رنگها در بعضی‌ از خویشاوندان کبوتر مانند نوعی قمری وحشی با نام قمری قلب خونین (bleeding heart dove) و یا قمری میوه‌ای (fruit Dove) یافت میشوند اما هنوز ما قادر به آوردن این ژن‌ها به کبوتر اهلی نشده ایم. حتی اگر ما این قمری‌ها را با کبوتر تن کنیم نتیجه جوجه هایی عقیم و نازا خواهد بود، از طرفی‌ علم نیز هنوز نتوانسته که این ژن‌ها را در آزمایشگاه وارد کوروموزم‌های کبوتر اهلی بکند. به این ترتیب ما به آنچه رنگ در کبوتر‌هایمان داریم بسنده می‌کنیم و از جهش‌های ژنتیکی‌ بوجود آماده حد اکثر استفاده را میبریم.

.

 

 

عکس بالا از راست: قمری قلب خونین . دو عکس دیگر قمری میوه ای میباشند.

 

پس رنگ قرمز در کبوتر چیست؟ اجازه بدهید با کبوتر‌های ایرانی شروع کنیم.  برای مثال یک پیس دو خط را در نظر بگیرید. چه می‌بینید؟ اول از همه طرح یا نقش آن شبیه به کبوتر سبز است یعنی‌ دو خط  بر روی بال‌ها دارد. رنگ خط‌های روی بالها قرمز اجریست که با رنگ خط روی دم فرق می‌کند (اگر دم و بال‌ها دارای  یک رنگ باشند  آنوقت پیس شما قهوه ایست نه قرمز).  رنگ خط روی دم خاکستری کمرنگ است که این رنگ را بر نوک شاه پره‌ها نیز میتوانیم ببینیم. در حالیکه رنگ خطوط  روی بالها قرمز اجریست. این دوگانگی رنگ‌های بال‌ها و دم باعث شد که آقای Hollander . F .W  به آن نام قرمز خاکستری (ash-red) داد. که علامت ژنتیکی‌ آن BA میباشد. 

 

 

 

توضیح عکس ها- عکس اول از بالا راست: پیس مسجدی قرمز بدون خط روی دم که فرق آن با قهوه‌ای میباشد. بالا سمت چپ: گرگی قرمز که رنگی‌ خیلی‌ معمول در بین کبوتران ایرانیست.  ردیف دوم سمت راست: این هم یک نوع قرمز حساب میشود که بندرت در کبوتر ایرانی‌ دیده میشود(هما دودی کمرنگ).    ردیف دوم سمت چپ: پیس مسجدی کمرنگ یا هما پیس.  ردیف سوم دست راست:  قرمز دست پر دودی که باز هم فاقد خط روی دم است.  ردیف سوم دست چپ: زرد که نوعی قرمز کمرنگ محسوب میشود و تمام خواص قرمز را دارا میباشد.  ردیف چهارم دست راست: این رنگ طلائی نیز یک نوع قرمز است که بسیار نادر است.  ردیف چهارم دست چپ: قرمز یک تیغ یا سرخ که دوباره فاقد خط روی دم است.

 

قهوه ای:

قهوه‌ای رنگدانه سوم ماست. لطفا توجه داشته باشید که بنده عرض کردم "رنگدانه" نه "رنگ". قرمز و سیاه دو رنگدانه دیگر ما هستند.  همانطور که مستحضر هستید ما در قسمت رنگدانه سیاه/ سبز گفتیم که رنگ سبز به دلیل جمع شدن رنگدانه‌های سیاه داخل پر بوجود می‌‌آید و اگر پخش شده باشد زاغ بوجود میاید. این قانون  در مورد قهوه‌ای هم صدق می‌کند. وقتی‌ که رنگدانه‌های قهوه‌ای در داخل پر جمع شده باشند ما رنگی‌ نقره‌ای مانند آنچه که بر روی بال‌های پیس سرکه‌ای وجود دارد خواهیم داشت و اگر پخش شده باشند رنگ قهوه‌ای پر رنگ مانند آنچه بر روی خط‌های بالها یا دور گردن  و یا انتهای دم وجود دارد خواهیم داشت. عکس زیر.

 

رنگ قهوه‌ای رنگی‌ غلیظ میباشد که بصورت خاکی کمرنگ هم دیده میشود.قهوه‌ای و قرمز  فرم‌های مختلف یکدیگر هستندو هر دو به جنسیت بستگی دارند (sex link). این به این معنیست که هر دی آنها علاوه بر اینکه بر روی کوروموزم رنگ مینشینند بر روی کوروموزوم جنسیت هم مینشینند. از آنجایکه قهوه‌ای قبل از قرمز کشف شده است به آن علامت (b) داده شد و به قرمز علامت (ba) داده شد. بخاطر اینکه قهوه‌ای مغلوب است و به جنسیت بستگی دارد هم سبز/ سیاه و هم قرمز در صورتی‌ که نر باشند میتوانند حامل ژن قهوه‌ای باشند اما ماده‌های آنها نمیتوانند حامل این ژن باشند.

قهوه‌ای رنگی‌ معمول در بن کبوتر‌ها هماند قرمز نیست. این رنگ برای سالها با رنگ سبز کمرنگ اشتباه گرفته میشد. شباهت بسیار این رنگ با سبز گمراه کننده است. اما قهوه‌ای حداقل ۲ علامت معمول دارد. ۱- رنگ چشم کبوتر قهوه ای بر اساس ژنتیکش سفید یا مرواریدی نشان داده میشود.   این بدین معناست که حتی اگر دارای رنگ چشم دیگری باشد باز هم بصورت نا‌ واقعی، سفید دیده میشود (false Pearl Eye) .

  ۲-  پر‌های قهوه‌ای غلیظ بیشتر رنگ خود را در برابر آفتاب از دست میدهند. در عکس زیر اگر به نوک تیزه‌های اصلی‌ نگاه کنید تفاوت قسمت آفتاب دیده و آفتاب ندیده را بخوبی مشاهده خواهید کرد

.

در زیر نمونه‌های بیشتری از رنگ قهوه‌ای را مشاهده می‌کنید.

 

 

 

پایان بخش اول. این مبحث ادامه دارد.

در زیر برای رفع خستگی‌ یک سری عکس‌های قدیمی‌ ازیک مزرعه کبوتر داری در کالیفرنیا را می‌بینید که بزرگترین مزرعه در دنیا با تعداد بیش از ۳۰،۰۰۰ کبوتر در سال ۱۹۰۰ و با تعداد نیم میلیون در زمانی‌ که بر اثر سیل زیر آب رفت ،  بود. در این حادثه اکثر کبوتر‌ها مردند یا بی‌ خانمان شدند. 

 

  

 
 
 
 
 
+ نوشته شده در  چهارشنبه پنجم خرداد 1389ساعت 18:47  توسط حمید  |